<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
    <meta charset="UTF-8">
    <title>Podręcznik użytkownika Money Manager Ex</title>
    <link href="../css/manual.css" rel="stylesheet" type="text/css">
    <link href="../css/flag-icon.css" rel="stylesheet" type="text/css">
    <script src="../js/toc.js"></script>
    <script src="../js/lang_menu.js"></script>
    <script src='../js/jquery.min.js'></script>
    <script src="../js/back_to_top.js"></script>
    <style>
        /* please translate this too */
        .tips::before { content: 'Porada' }
        .notes::before { content: 'Uwaga' }
    </style>
</head>
<body onload="generateTOC(document.getElementById('toc'));
              collapseTOC(document.getElementById('toc'), true);
              generateLangMenu(document.getElementById('language-menu'));">
    <header>
        <!-- Language menu generated by Javascript -->
        <nav id="language-menu"></nav>

        <a href="#" id="back-to-top"><img src="../img/backtotop.png" alt="Wróc na górę" /></a>
        <!--Smooth Back to Top Button End-->

        <h1>Podręcznik użytkownika Money Manager Ex</h1>
    </header>

    <!-- ToC generated by Javascript -->
    <nav id="toc"></nav>

<h2>Wstęp</h2>

<p>Money Manager Ex (MMEX)
jest osobistym programem do zarządzania finansami dla każdego, kto chce
śledzić przepływ swoich środków i swoje wydatki. Bazując na prostych
zasadach, umożliwia on każdemu - niezależnie od posiadanej wiedzy
o finansach i księgowości - zarządzanie z powodzeniem własnymi
pieniędzmi. MMEX realizuje to zadanie przez
modelowanie rzeczywistego świata finansów. Money Manager EX jest programem typu Open Source,
więc możesz używać go bez ograniczeń i bez ponoszenia żadnych opłat.</p>

<p>Główną zaletą MMEX jest uproszczenie procesu śledzenia informacji
finansowych w łatwym w użyciu programie. Można go używać tak często jak to
konieczne, co pomoże ustalić nam skąd wpływają nasze środki, a co ważniejsze,
na co zostają wydane. Będzie to pomocne przy podejmowaniu lepszych decyzji
finansowych w przyszłości.</p>

<p>Uważaj Money Manager Ex za komputerową książkę czekową, która umożliwia
Ci zbilansowanie Twoich rachunków bankowych, a także zorganizowanie,
zarządzanie i generowanie raportów Twoich finansów.</p>

<p>Jest to również doskonały sposób na bieżące śledzenie swojej wartości
finansowej.</p>

<p>Celem tej instrukcji jest wprowadzenie do podstaw używania MMEX.
Instrukcja będzie rozwijana wraz z rozwojem programu. Przy każdej
aktualizacji programu sprawdź więc system pomocy do jego obsługi, aby
zobaczyć co w nim jest nowego i jak lepiej użytkować MMEX.</p>

<h2>Działania na rzecz lepszej kondycji finansowej</h2>

<p>Finansowe zorganizowanie się wymaga pewnej dozy samodyscypliny.
Zarządzanie finansami wydaje się skomplikowane ze względu na brak
jasnego zrozumienia przepływu gotówki lub idei "przychody vs wydatki".
Zadłużenie jest zwykle rezultatem przekroczenia wydatków w stosunku do
przychodów. Wtedy musimy zaciągać kredyty, aby utrzymać płynność
finansową i umożliwić sobie zakup niezbędnych rzeczy.</p>

<p>Pierwszym krokiem do lepszej organizacji finansów jest prowadzenie
dobrych zapisów. Tylko wtedy, kiedy są rozpoznane codzienne wydatki,
można wysnuć wnioski jak je ograniczyć i na czym można zaoszczędzić,
kiedy nasza płynność finansowa staje się zagrożona. Jeżeli jednak musimy
już zaciągnąć kredyt, zawsze możemy lepiej zarządzać naszym długiem.</p>

<p>Czy zdajesz sobie sprawę, że wydałeś 1800 zł na kupno filmów na DVD w
ubiegłym roku? Ile razy je obejrzałeś? Czy może teraz uważasz, że te
1800 zł lepiej by było przeznaczyć na naprawę niespodziewanej usterki
samochodu, która zdarzyła się wczoraj? Oczywiście nie ma dobrej lub złej
odpowiedzi na pytanie jak powinieneś wydawać swoje pieniądze. W końcu są
to Twoje pieniądze i masz prawo do wydania ich w dowolny sposób, jaki
uznasz za dobry. Zawsze jednak możesz spowodować, żeby Twoje pieniądze
lepiej pracowały dla Ciebie.</p>

<p>Tu jest właśnie miejsce dla programów do zarządzania osobistymi
finansami. Pomagają one poukładać cząstki danych finansowych i dają
lepszy wgląd w ogólną sytuację finansową. Zawsze pamiętaj, że program
może być tylko wtedy pomocny, kiedy ma do dyspozycji jak najwięcej
rzetelnych danych do analizy. Wprowadzisz do programu "śmieci", to w
wyniku także je otrzymasz. Jeżeli jednak zaczniesz zastanawiać się nad
tym zagadnieniem lub używać programu do zarządzania finansami
osobistymi, jesteś na dobrej drodze do pełnej kontroli nad każdą złotówką.</p>

<p>Dowiedz się zatem, jak używać Money Manager Ex</p>

<h2>Pojęcia Money Manager Ex</h2>

<p>Money Manager Ex modeluje rzeczywisty świat finansowy, aby pomóc nam
utrzymać pod kontrolą nasze osobiste finanse.</p>

<p>Generalnie, pieniądze otrzymujemy od kogoś za wykonaną pracę/usługę lub
za sprzedaż rzeczy. Jest to uważane za przychód czyli
<a href="#trans_types">Wpłatę</a>
do naszego systemu. Kiedy kupujemy towary lub korzystamy
z usług, pieniądze, które na to wydajemy, są wydatkami czyli
<a href="#trans_types">Wypłatą</a>
z naszego systemu. Osoby (lub instytucje), które są
odbiorcami naszych pieniędzy lub też od których je dostajemy, są w
systemie MMEX nazywane <a href="#payees">Beneficjentami</a>.</p>

<p>Jeżeli szczęśliwie nie wydajemy od razu wszystkich zarobionych
pieniędzy, będziemy oczywiście potrzebować miejsca gdzie możemy trzymać
nadwyżkę. Zwykle jest to jedna lub kilka instytucji finansowych (banków), albo po
prostu nasza kieszeń. MMEX nazywa te miejsca
<a href="#create_account">Kontami</a>.</p>

<p>Kiedy wydajemy lub otrzymujemy pieniądze, widzimy to w systemie jako
<a href="#creating_new_transaction">transakcje</a>,
natomiast przyczyna poniesionego wydatku lub otrzymanego przychodu
jest naszą <a href="#categories">kategorią</a>.
Może się też zdarzyć, że będziemy chcieli
przetransferować pieniądze z jednego naszego miejsca do innego (będzie
to np. wypłata z bankomatu). Taki typ transakcji jest znany jako
<a href="#trans_types">przelew</a>.</p>

<p>W uproszczeniu przedstawia to następujący diagram:<br/>
<img src="../pl/mmex_concept.png" id="graphics1"
alt="diagram kont i typów transakcji"></p>

<p>Innym ważnym czynnikiem jest <a href="#currencies">waluta</a>
której używamy do realizowania transakcji.</p>

<p>Aby śledzić wszystkie wspomniane elementy oraz relacje zachodzące pomiędzy nimi,
MMEX używa utworzonej <a href="#create_database">bazy danych</a>
do ich przechowywania.</p>

<h2>Zalecenia</h2>

<p>Baza danych tworzona przez MMEX jest plikiem o rozszerzeniu .mmb,
który jest ważny ze względu na swoją zawartość. Zależnie od
okoliczności, można stosować zabezpieczenie pliku poprzez jego
zaszyfrowanie, co utworzy plik o rozszerzeniu .emb. Taki plik danych
jest zabezpieczony nadanym hasłem, które musi być wprowadzane przy
każdym otwarciu MMEX.</p>

<p>Nie zapomnij hasła do zaszyfrowanego pliku danych!</p>

<p>W każdym systemie komputerowym, zwykle najważniejsze dla nas są dane
wytworzone przez nas samych. Dlatego potrzebne są zabezpieczenia na
wypadek awarii systemu. MMEX posiada system tworzenia kopii, który
tworzy datowane kopie pliku danych przy każdym otwarciu i jeżeli to
konieczne, potrafi uaktualniać dzienne kopie w przypadku kiedy baza
danych jest otwierana więcej niż raz dziennie. Dla każdej bazy danych utrzymywane są
4 kopie, tworzone w czasie otwierania bazy i/lub kiedy zostaną zmienione dane
a program jest zamykany.</p>
<ul>
    <li>Regularnie wykonuj kopię Twojego pliku danych .mmb lub .emb.
    <li>Zawsze przechowuj kopie zapasowe pliku danych na innych urządzeniach lub nośnikach na wypadek awarii sprzętowej.
    <li>Jeżeli aktualizujesz program MMEX do nowej wersji, upewnij się, że wcześniej wykonałeś kopię pliku danych .mmb lub .emb.
    <li>Użyj Menu Narzędzia &rarr; Opcje&hellip; do ustawienia poziomu tworzenia kopii.
</ul>

<h2 id="create_database">Tworzenie nowej bazy danych</h2>

<p>Zaraz po uruchomieniu, MMEX próbuje odczytać ostatnio otwarty plik
danych. Jeżeli nie ma takiego pliku, użytkownik ma wybór otwarcia
wskazanego innego istniejącego pliku, albo utworzenia nowego.</p>

<p>Jeżeli zachodzi potrzeba utworzenia nowego pliku, wybierz z Menu
Plik &rarr; Nowa baza danych. Zostanie wyświetlony monit o określenie
nazwy dla pliku danych .mmb, w
wybranej lokalizacji. Twój nowy plik danych zostanie utworzony i
wyświetli się kreator, aby pomóc Ci w
<a href="#create_account">tworzeniu pierwszego konta</a>.</p>

<p>Kreator nowej bazy zażąda od Ciebie ustawienia podstawowej waluty oraz
nazwy użytkownika.</p>

<p>MMEX posiada pewien zestaw walut, których możesz użyć, odpowiednio do
waluty Twojego kraju. Nowe konta będą używały ustawionej waluty
podstawowej jako domyślnej. To umożliwia odzwierciedlanie
wartości w walucie podstawowej dla kont w rożnych walutach.</p>

<p>Nazwa użytkownika jest opcjonalna i wymagana tylko do celów
identyfikacji bazy oraz jest wyświetlana w tytule strony głównej i raportów.</p>

<p>Jeżeli zajdzie taka potrzeba, obydwie te wartości mogą być później
zmienione przez menu: Narzędzia &rarr; Opcje</p>

<p>Nazwa pliku bazy jest widoczna na pasku tytułowym, co pomaga w
ustaleniu, jaki plik danych jest otwarty. Nowo utworzony plik danych .mmb nie jest zaszyfrowany!</p>

<h2 id="encrypting_database">Szyfrowanie pliku bazy danych</h2>

<p>Plik może zostać zaszyfrowany w następujący sposób:
<ol>
    <li>wybierz w Menu Plik &rarr; Zachowaj bazę danych jako
    <li>Wskaż lokalizację oraz wybierz Twój plik .mmb lub też nadaj inną, nową nazwę plikowi danych.
    <li>Zmień typ pliku w polu Zapisz jako typ: na szyfrowany: Encrypted MMB file (*.emb). Wtedy
    kiliknij Zapisz
    <li>Podaj hasło do pliku - Będziesz musiał wpisywać to hasło podczas każdego otwierania pliku danych.
</ol>
<div class="col-xs-8">
<span class="label label-info">Porady:</span>
<table class="table">
  <tr class="success">
    <td>Pamiętaj o robieniu kopii Twoich plików danych .mmb lub .emb.</td>
  </tr>
  <tr class="success">
    <td>
      Jeżeli plik nie jest zaszyfrowany:
      Pamiętaj, że każdy, kto posiada odpowiednią wiedzę, może otworzyć
      plik i odczytać jego zawartość. Upewnij się więc, że ważne informacje finansowe zawarte w pliku, są bezpiecznie przechowywane.
    </td>
  </tr>
  <tr class="success">
    <td>Dla zaszyfrowanych plików danych: Zapamiętaj swoje hasło!</td>
    </tr>
  </table>
</div>

<h2>Korzystanie z wielu plików baz</h2>

<p>W przypadku posiadania
wielu plików różnych baz danych, można w łatwy sposób przełączać się między nimi
z użyciem pozycji Menu: Plik &rarr; Ostatnio używane pliki&hellip;</p>

<p>Tam zachowane jest położenie
pięciu ostatnio używanych plików. Lista zawiera 6 pozycji, ponieważ
pierwszą pozycją na niej jest plik aktualnie w użyciu.</p>

<p>Kasowanie listy.</p>

<p>Skasowanie listy
usuwa z niej wszystkie wpisy. Przy zamykaniu MMEX,
używana aktualnie baza zostanie zapamiętana jako ostatnio używana.
Pokaże się ona na liście ostatnio używanych plików jako pierwsza, po ponownym
uruchomieniu MMEX.</p>

<h2 id="create_account">Tworzenie nowych kont</h2>

<div class="row">
    <div class="col-xs-9">
        <p>W czasie tworzenia nowego pliku danych zostaniesz automatycznie
        poproszony o utworzenie nowego konta.</p>

        <p>W celu ręcznego utworzenia nowego konta,
        wybierz z menu Konta &rarr; Nowe konto.</p>

        <p>Kreator będzie Ci
        asystował przy podawaniu ważnych informacji o nazwie i typie konta.
        Typu konta nie można później zmienić, ale jego nazwę można zmieniać w
        czasie późniejszej <a href="#editaccounts">edycji konta</a>.</p>

        <p>Nazwa konta: Jest to wymagane pole. Jest wskazane, aby nazwy kont były
        unikatowe i powiązane z rzeczywistymi kontami bankowymi. Przykład: W
        CitiBank masz zwykłe konto bieżące oraz konto karty kredytowej Visa.
        Możesz nadać kontom nazwy "CitiBank ROR" oraz "Citibank Visa".</p>
    </div>
    <div class="tips col-xs-3">
        <header class="tips_header">Porada:</header>
        <span>
            Kreatora nowego konta można szybko wywołać wybierając odpowiednią
            ikonę na pasku narzędzi.
        </span>
    </div>
</div>

<p>Rodzaje kont: MMEX obecnie wspiera trzy typy kont:</p>
<dl>
    <dt>czekowe/oszczędnościowe
    <dd>Jest to najczęściej używany typ
  konta w MMEX, ponieważ może obsłużyć większość popularnych kont
  bankowych, takich jak rachunki czekowe, oszczędnościowe, oraz konta
  kart kredytowych. Są to zwykłe konta bankowe obsługujące trzy
  rodzaje transakcji: wypłaty, wpłaty i przelewy.
    <dt>terminowe
    <dd>podobne do konta czekowego z wyjątkiem tego, że
  są one wyświetlane w odrębnej sekcji na stronie głównej i mogą być
  ukryte przy codziennym używaniu MMEX. W celu lepszego zrozumienia
  zobacz <a href="#account_setup">przykład ustawienia konta</a>.<br/>Ten
  rodzaj kont jest przeznaczony do specjalnych rachunków
  bankowych, takich jak: lokaty, konta kredytów hipotecznych, rachunki
  zaciągniętych kredytów lub konta inwestycyjne z regularnymi wpływami
  lub wydatkami, które musisz śledzić. Rachunki te mają swój własny
  bilans w specjalnej sekcji strony głównej. Te konta także obsługują
  trzy rodzaje transakcji.
    <dt>inwestycyjne
    <dd>Innym rodzajem kont wspieranych przez MMEX
  są konta "inwestycyjne". Ten typ konta pozwala na śledzenie akcji /
  obligacji / funduszy inwestycyjnych oraz innych możliwych
  inwestycji, jakie możesz posiadać.
</dl>

<p>Do prawidłowego utworzenia konta, powinieneś mieć informacje o jego
obecnym bilansie. Możesz wykorzystać dane otrzymane jako ostatni wyciąg
z banku, lub zestawienie inwestycji i transakcji kredytowych.
Opcjonalnie możesz też wprowadzić inne dane, takie jak numer konta
bankowego, nazwę banku, stronę internetową banku, informacje kontaktowe
i dostępowe. Możesz także dodać dowolną notkę na temat konta w polu notatek.</p>

<p>Większość rachunków ma jakiś aktualny bilans, np. na koncie karty
kredytowej bieżący bilans może wynosić -2304,67 zł (bilans kredytowy
jest oczywiście ujemny). Możesz wprowadzić ten bilans jako początkowy. W
przyszłości będziesz musiał tylko dodawać transakcje wykonane po dacie
utworzenia rachunku i podania bilansu początkowego.</p>

<p>Status konta
może być ustanowiony jako "Otwarte" lub "Zamknięte".
Zamknięte konta to te, które nie są już aktywne. Nadanie tego statusu
spowoduje wykluczenie konta z widoku drzewka w panelu nawigacyjnym.
Stałe ustawienia widoku są dostępne przez zmianę opcji w Menu,
Narzędzia &rarr; Opcje. Tam możesz włączyć ukrywanie zamkniętych kont.
Zobacz <a href="#navTreeTips">porady na temat panelu nawigacji</a></p>

<p>Waluta: Początkowo jest proponowana waluta podstawowa, ustawiona w
czasie tworzenia pliku bazy danych. Możesz tu jednak ustawić inną niż
bazowa walutę skojarzoną z nowym kontem.</p>

<p>Kurs przeliczania walut może
być zmieniony w menu: Narzędzia &rarr; Organizuj waluty</p>

<p>Przykład: Mieszkasz w Polsce i używasz złotówki PLN. Masz także konto
PayPal w dolarach USD. Większość Twoich kont jest w złotówkach. Jaka
jest zatem aktualna wartość konta PayPal w przeliczeniu na zł? Możesz
uzyskać prawidłową wartość przez zmianę kursu wymiany dolara.</p>

<p>Można także zaznaczyć konto jako "Ulubione".
To ustawienie jest także
wykorzystywane do ukrywania lub pokazywania kont w panelu nawigacji.
Zobacz <a href="#navTreeTips">porady na temat panelu nawigacji</a></p>

<h2 id="account_setup">Przykład ustawień kont</h2>

<p>Załóżmy, że mamy konto oszczędnościowe z bilansem 1 250 zł, bieżące konto
rozliczeniowe z bilansem 500 zł, kartę MasterCard z zadłużeniem 250 zł,
kartę Visa z zadłużeniem 475 zł, kredyt hipoteczny na 230 965 zł oraz
oprocentowane konto funduszu edukacyjnego, aby sfinansować dzieciom
studia w przyszłości, z obecnym stanem 5 000 zł.</p>

<p>Należy zatem w programie utworzyć następujące konta:</p>

<table class="table-condensed" style="border-style:hidden">
    <thead>
        <tr>
            <th>Rodzaj konta</th>
            <th>Nazwa konta</th>
            <th style="text-align:right">Bilans</th>
        </tr>
    </thead>
    <tbody style="vertical-align:top;border:1px solid black">
        <tr>
            <td rowspan="4">Czekowe/Oszczędnościowe</td>
            <td>Oszczędności</td>
            <td style="text-align:right">1 250,00 zł</td>
        </tr>
        <tr>
            <td>Bieżące</td>
            <td style="text-align:right">500,00 zł</td>
        </tr>
        <tr>
            <td>MasterCard</td>
            <td style="text-align:right;color:red">-250,00 zł</td>
        </tr>
        <tr>
            <td>Visa Card</td>
            <td style="text-align:right;color:red">-475,00 zł</td>
        </tr>
    </tbody>
    <tbody style="vertical-align:top">
        <tr>
            <td rowspan="2">Terminowe</td>
            <td>Hipoteka</td>
            <td style="text-align:right;color:red">-230 965,00 zł</td>
        </tr>
        <tr>
            <td>Fundusz edukacyjny</td>
            <td style="text-align:right">5 000,00 zł</td>
        </tr>
    </tbody>
</table>

<p><br/>Na stronie głównej będzie pokazany bilans: 1 025,00 zł dla kont bankowych
oraz -225 965,00 zł dla kont terminowych</p>
<p>Kiedy robisz płatność z konta oszczędnościowego na konto MasterCard przy
użyciu transakcji typu <a href="#transfer">Przelew</a>
bilans na stronie głównej
pozostaje taki sam. Kiedy wykonujesz przelew z konta oszczędnościowego
na hipotekę, bilans na stronie głównej będzie odzwierciedlać płatność. Możesz
ustalić kwotę codziennych płatności. Regularne płatności z
rachunku oszczędnościowego na hipotekę mogą być ustawione przy pomocy
opcji <a href="#recurring_transactions">transakcje powtarzane</a>.</p>

<h2 id="navTreeTips">Porady do używania panelu nawigacyjnego i strony głównej</h2>

<p>Przy wielu utworzonych kontach, panel nawigacyjny i strona główna mogą
osiągnąć rozmiar przekraczający widoczny ekran.
Pokazywany widok może być czasowo zmieniany w celu pokazywania bądź
ukrywania niektórych elementów:</p>
<dl>
    <dt>Panel nawigacyjny:
    <dd>Rozwiń/Zwiń gałęzie kont przy użyciu węzłów +/- drzewka kont.
    <dt>Strona główna:
    <dd>Użyj menu: Widok &rarr; Konta bankowe i/lub menu: Widok &rarr; Rachunki terminowe
</dl>

<p>Użycie prawego przycisku myszy na:</p>
<ul>
    <li>Kontach bankowych w panelu nawigacyjnym, umożliwia dostęp do
    tymczasowych opcji zmiany pokazywania / ukrywania kont, a także do
    wielu innych przydatnych opcji.
    <li>jakiejkolwiek nazwie konta bankowego, wywołuje podręczne menu z
    użytecznymi opcjami.
</ul>
<p>Stałe ustawienia widoku można ustawić przy użyciu menu:
Narzędzia &rarr; Opcje &rarr; Opcje wyświetlania</p>

<h2 id="editaccounts">Edycja informacji o koncie</h2>

<p>Po utworzeniu konta, możesz edytować każde pole informacji o koncie poprzez:</p>
<ol>
    <li>Użycie menu Konta &rarr; Edytuj konto<br/>Zostanie wyświetlona lista kont z zaznaczonym wybranym kontem.
    <li>Wybranie nazwy konta w panelu nawigacji i
    naciśnięcie prawego klawisza myszki spowoduje wywołanie podręcznego
    menu. Wybierz z niego "Edytuj konto."
</ol>
<p>Te czynności wywołają okno informacji o koncie, w którym można zmieniać
poszczególne pola.</p>
<ul>
    <li>Edytuj szczegóły informacji o koncie,
    <li>Kliknij przycisk "OK" aby zachować zmiany.
</ul>

<h2 id="creating_new_transaction">Tworzenie nowych transakcji</h2>

<p>Po utworzeniu nowego konta, można rozpocząć wprowadzanie transakcji.
Wybierz konto do wprowadzenia transakcji przez kliknięcie lewym
klawiszem myszki w drzewku panelu nawigacyjnego. To otworzy rejestr
transakcji przypisanych do tego konta. Nową transakcję do konta można
utworzyć następująco:</p>
<ul>
    <li>użyj przycisku "Nowy" na dole ekranu,
    <li>użyj prawego przycisku myszki na istniejącej transakcji oraz wybierz
    odpowiednią akcję z menu podręcznego.
</ul>

<p>Okno edycji transakcji</p>
<p>To okno pojawi się podczas tworzenia nowej transakcji.
 Należy wpisać tam szczegóły transakcji:</p>
<ul>
    <li>Data - Jest to data wykonania transakcji.
    Domyślnie jest to data bieżąca, ale można ją zmienić.
    <li>Status - Domyślny to "Brak", ale można go zmienić np. na
    "Uzgodniona" ustawiając opcje programu.
    <li>Typ - Odnosi się do typów transakcji jak niżej.
    <li>Kwota - Wprowadź kwotę transakcji.
    Drugie pole kwoty jest związane z polem wyboru "Zaawansowane"
    i jest aktywne tylko dla transakcji typu Przelew.
    <li>Zaawansowane - używane dla Przelewów, w
  nietypowych sytuacjach, kiedy wymagane jest zarejestrowanie innej
  kwoty wypłaty z konta "źródłowego" jako kwoty wpłaty na koncie
  "docelowym" lub przeciwnie.
    Różnica jest zapisywana w osobnych polach. To umożliwia zmiany wynikające
    z kursu walut.
</ul>
<p>Status transakcji:</p>
<dl>
    <dt>Niepotwierdzone:
    <dd>Po utworzeniu transakcji jej początkowy status to
    "Niepotwierdzone". To znaczy, że transakcja nie została jeszcze
    potwierdzona w bilansie na koncie w banku / wystawcy karty kredytowej.
    <dt>Potwierdzone:
    <dd>Jeżeli transakcja została sprawdzona i
  zweryfikowana na bilansie z banku / od wystawcy karty kredytowej,
  może zostać zaznaczona jako potwierdzona.
    <dt>Unieważnione:
    <dd>Jeżeli wprowadzona transakcja okaże się później
  nieprawidłowa lub niepotrzebna, wówczas zamiast ją skasować możesz
  oznaczyć ją jako unieważnioną. Zachowasz wtedy jej zapis.
    <dt>Do wyjaśnienia:
    <dd>Ten status oznacza, że transakcja wymaga
  dalszych działań. Na przykład, otrzymałeś wyciąg z banku i
  zauważyłeś, że nie zgadza się kwota zapisana we wprowadzonej
  transakcji w porównaniu z zapisem na otrzymanym wyciągu. Wtedy
  możesz zaznaczyć tę transakcję jako do wyjaśnienia z bankiem.
    <dt>Duplikat:
    <dd>Ten status zostanie nadany
    automatycznie jeśli transakcja zostanie rozpoznana jako zduplikowana.
</dl>
<p id="trans_types">Typy transakcji:</p>
<ul>
    <li>Wypłata: to operacja wykonywania płatności i jest wydatkiem.
    <li>Wpłata: to operacja otrzymywania środków i jest dochodem.
    <li id="transfer">Przelew: to operacja wypłacania kwoty z jednego konta i
  wpłacania jej natychmiast na inne (własne) konto.<br/>Ten typ transakcji nie
  jest uwzględniany w obliczeniach Przychody/Wydatki.
</ul>
<p><a href="#payees">Beneficjent:</a>
jest to osoba, instytucja lub organizacja, od której
otrzymujemy pieniądze lub też której je przekazujemy.</p>
<ul>
    <li>Kliknięcie przycisku "Beneficjenci" otwiera okno wyboru. Można
  wybrać z listy istniejącego beneficjenta lub dodać nowego do
  natychmiastowego użycia.
</ul>
<p><a href="#categories">Kategoria:</a> jest to sklasyfikowany rodzaj wydatków
lub przychodów dla transakcji.</p>
<ul>
    <li>Kliknięcie przycisku "Kategoria" otwiera okno wyboru. Można wybrać z
  listy istniejącą kategorię lub utworzyć nową do
  natychmiastowego użycia.
</ul>
<p>Podział: To pole wyboru aktywuje okno podziału transakcji</p>
<ul>
    <li>Podział pozwala przypisać wiele kategorii do jednej transakcji.
    <li>Pozwala przypisać do transakcji zarówno kategorie wydatków jak i przychodów
    (zapisane jako wypłaty i wpłaty), pod warunkiem, że nadana jest ogólna kategoria
    transakcji a suma podziału jest dodatnia zarówno dla wpłat i wypłat.
</ul>
  <div class="col-xs-4">
    <span class="label label-danger">UWAGA:</span>
    <table class="table">
      <tr class="warning">
        <td>Nie używaj tej samej kategorii dla Wpłat i Wypłat, aby nie
            zaciemniać obrazu bilansu.</td>
      </tr>
    </table>
  </div>

<p>Numer transakcji:
możesz tu wprowadzić dowolny numer związany z transakcją, np. numer czeku.</p>

<p>Notatki: To pole służy do przechowywania specjalnych uwag do transakcji.
Przycisk nad notatką może być użyty do wyboru najczęściej używanego zapisu.</p>

<h2>Edycja i aktualizacja transakcji</h2>

<p>Edycja istniejących transakcji może być wykonana na kilka sposobów:</p>
<ul>
    <li>wybierz transakcję i kliknij przycisk Edycja.
    <li>kliknij dwukrotnie lewym przyciskiem myszki na wybranej transakcji.
    <li>naciśnij klawisz Enter na wybranej transakcji.
</ul>
<p>Każda z tych akcji otworzy okno ze szczegółami transakcji. Wprowadź
zmiany i zatwierdź je klikając na OK.</p>

<p id="transaction_filtering">Filtrowanie transakcji w widoku konta</p>
<p>Transakcje można filtrować za pomocą okna filtrowania lub za pomocą
filtru transakcji w widoku konta. Umożliwia to ograniczenie ilości widocznych
transakcji do spełniających założenia filtra. Tak wyfiltrowane transakcje można
łatwo wskazać i edytować.</p>
<p>Jeżeli to konieczne te widoczne transakcje mogą być też zbiorowo kasowane.
  <div class="col-xs-4">
    <span class="label label-danger">UWAGA:</span>
    <table class="table">
      <tr class="warning">
        <td>Zachowaj ostrożność przy kasowaniu transakcji.</td>
      </tr>
    </table>
  </div>

<h2>Potwierdzanie i bilansowanie transakcji</h2>

<dl>
  <dt>Niepotwierdzone transakcje:
  <dd>Jest to transakcja, która nie została jeszcze
    potwierdzona w bilansie na koncie w banku / wystawcy karty kredytowej.
  <dt>Potwierdzone transakcje:
  <dd>Jest to transakcja sprawdzona i
    zweryfikowana na bilansie z banku / wystawcy karty kredytowej.
</dl>
<p>MMEX wyróżnia transakcje potwierdzone i niepotwierdzone
używając różnych ikon. Jeżeli dane transakcji nie muszą być sprawdzone
z bankiem, użytkownik może ustawić w Opcjach nadawanie transakcjom
domyślnie statusu Potwierdzone.</p>
  <div class="col-xs-8">
    <span class="label label-info">Porady:</span>
    <table class="table">
      <tr class="success">
        <td>
          Aby nadać transakcji status Potwierdzonej, wybierz ją i wciśnij klawisz 'r' lub 'R'.
          Aby nadać transakcji status Niepotwierdzonej, wybierz ją i wciśnij klawisz 'u' lub 'U'.
        </td>
      </tr>
    </table>
  </div>

<h2>Oznaczanie transakcji jako do wyjaśnienia</h2>

<p>Niektóre transakcje mogą mieć jakieś powody, które spowodują, że będą
wymagać dalszego wyjaśniania. Użyj wtedy statusu 'Do wyjaśnienia'. Jest
to wyróżniane w programie MMEX odpowiednią ikonką.</p>
<div class="col-xs-8">
    <span class="label label-info">Tip:</span>
    <table class="table">
      <tr class="success">
        <td>Żeby zaznaczyć transakcję jako wymagającą wyjaśnienia, wskaż ją i
         wciśnij klawisz 'f' lub 'F'</td>
      </tr>
    </table>
  </div>

<h2 id="currencies">Praca z walutami</h2>

<p>MMEX może być używany w wielu krajach, musi więc umożliwiać stosowanie
różnych walut narodowych. Podczas tworzenia pliku bazy, jest ustawiana
waluta bazowa, którą wskazuje użytkownik. Jeżeli danej waluty nie ma w
zestawie walut początkowych, użytkownik może dodać własną walutę do listy.</p>
<p>Jeżeli to konieczne, MMEX pozwala na pracę jednocześnie z więcej niż
jedną walutą. Każde konto pozwala na własne ustawienie waluty, choć domyślnie
jest to walut bazowa. Wszystkie transakcje utworzone na koncie będą wykonywane
w walucie ustawionej dla tego konta.</p>
<p>W przypadku wykrycia transakcji w różnych walutach,
MMEX będzie wyświetlał sumę każdej waluty na stronie głównej programu. Zostanie
też uwzględniony bieżący kurs używanych walut.</p>
<p>Możesz zarządzać walutami używając menu: Narzędzia &rarr; Organizuj Waluty.</p>
<p>Dodawanie nowej waluty:</p>
<ol>
    <li>Użyj przycisku Dodaj w oknie Organizuj Waluty
    <li>Nadaj walucie odpowiednią nazwę.
    Uwaga: tej nazwy nie można później zmienić, ale waluta może być
  usunięta, jeżeli nie jest używana.
    <li>Ustal szczegóły waluty w oknie Menadżera waluty. Menadżer jest także
    dostępny przy edycji istniejącej waluty.
    <ul>
    <li>Symbol waluty – wpisz prawidłowy międzynarodowy symbol waluty lub
    wybierz z listy rozwijanej – np. 'PLN'
    <li>Nazwa jednoski podstawowej – wpisz nazwę głównej jednostki waluty –
   np. 'złoty'
    <li>Nazwa jednostki zdawkowej – tu należy wpisać nazwę części ułamkowej
    jednostki głównej – np. 'grosz'
    <li>Symbol prefiksu – określ symbol waluty, który będzie pojawiał się
    zawsze przed kwotą lub pozostaw puste (np. dla złotówek)
    <li>Symbol postfiksu – określ symbol waluty, który będzie pojawiał się
    zawsze za kwotą lub pozostaw puste – np. dla złotówek będzie to
    'zł' lub ' zł' (wtedy po kwocie, a przed symbolem będzie pożądana
    przerwa)
    <li>Znak dziesiętny – określ znak oddzielający część ułamkową kwoty –
    np. ',' (w Polsce to przecinek)
    <li>Znak grupowania – wpisz znak oddzielający każde trzy miejsca kwoty
    (tysiące) – np. ' ' (spacja)
    <li>Skala – ilość jednostek zdawkowych w jednostce podstawowej –
    zwykle jest to '100' (1 zł = 100 gr.)
    <li>Konwersja do kursu bazowego – w tym miejscu ustala się kurs
    wymiany waluty w stosunku do waluty bazowej. Jeżeli waluta jest
    bazowa (tj. ustawiona w opcjach jako główna), w tym polu powinna być
    jedynka '1'. Przyjmując, że złoty jest walutą bazową ('1'), to np.
    dla dolara, w tym polu można wpisać kurs wymiany - np. '2,75' –
    wtedy pole SUMA OGÓLNA kont na stronie głównej, będzie podawała
    aktualną wartość wszystkich kont w złotych po przeliczeniu kont w
    USD na złotówki wg kursu 1 USD=2,75 zł.
    <li>Na dole okna będzie przykład jak wyświetlana będzie kwota waluty z
    danymi ustawieniami. Po każdej zmianie ustawień należy odświeżyć ten
    przykładowy widok klikając przycisk 'Uaktualnij'.
    </ul>
    <li>Użyj przycisku Uaktualnij po zmianie ustawień i przed zamknieciem
    okna. <br/>Uwaga: bez użycia przycisku 'Uaktualnij' przed zamknięciem okna wprowadzone
  zmiany nie zostaną zapisane.
</ol>
<p>Jeżeli używasz więcej niż jednej waluty, należy ustawić współczynnik
Konwersji do kursu bazowego, aby wartość w innej walucie właściwie
odzwierciedlała wartość w walucie bazowej.</p>
<p>Można wpisywać kursy wymiany
ręcznie (funkcja 'Edytuj' w oknie 'Organizuj waluty'), albo skorzystać z
automatycznego i wygodnego uaktualniania kursów wszystkich walut przez internet,
korzystając z przycisku na górze okna 'Organizuj waluty'.</p>
<p>Aby ta funkcja była dostępna i działała prawidłowo:</p>
<ol>
    <li>Aktywuj ją w Opcjach programu (sekcja 'Inne')
    <li>Ustaw dla każdej waluty prawidłowy międzynarodowy symbol
    (w polu „Symbol waluty') tj. PLN dla złotówki, USD dla dolara, GPB
    dla funta itd.
    <li>waluta bazowa musi mieć współczynnik konwersji równy 1.
</ol>

<p>UWAGA: Kursy walut uaktualniane online są oficjalnymi kursami wymiany
walut na rynku międzynarodowym. Mogą one różnić się od kursu wymiany w
lokalnych bankach (tzw. spread) lub kantorach wymiany walut.</p>

<div class="col-xs-8">
  <span class="label label-info">Porady:</span>
  <table class="table">
    <tr class="success">
      <td>Do szybkiego wywołania okna 'Organizuj waluty' użyj ikony na pasku
       narzędzi.</td>
    </tr>
    <tr class="success">
      <td>Możesz użyć klawiszy strzałek góra/dół do wyboru waluty.</td>
    </tr>
  </table>
</div>

<h2 id="categories">Praca z kategoriami</h2>

<p>Kategorie wskazują powody wpływu pieniędzy lub na co środki są wydawane.</p>
<p>Kategoria jest używana do zapisu/rejestracji wpłaty lub wypłaty.
Ponieważ MMEX umożliwia także rejestrację przelewów pomiędzy
kontami, wskazane jest także używanie kategorii przy zapisie
przelewów. To pozwoli na ustalenie kwot przelewanych
z powodu specyficznego powodu, jak np. spłata pożyczki.
Te operacje nie będą pokazywane na końcowym bilansie jako dochody/wydatki.
Używanie tej samej kategorii dla przychodów i wydatków
może być mylące w analizie bilansu .</p>
<p>Przykład: jeżeli chcesz zapisać koszty ponoszone na samochód, powinieneś
utworzyć następujące kategorie i podkategorie:<br/>Kategoria:
Samochód,<br/>Podkategorie: Paliwo, Obsługa, Rejestracja, Ubezpieczenie,
 Paliwo-Refundacja<br/> Pierwsze 4 podkategorie są używane do zapisu
wydatków. Jeżeli, z różnych powodów, masz refundowane koszty paliwa, powinieneś
użyć Paliwo-Refundacja jako subkategorii dochodów.
Wtedy będziesz mógł dokładnie określić prawidłową kwotę wydawaną na paliwo
do samochodu. To stanie się jeszcze jaśniejsze, kiedy będziesz używał
Budżetowania.</p>

<h2>Podział kategorii</h2>

<p>Podczas dodawania nowej transakcji można użyć więcej niż jednej
kategorii do jej zapisu. Jest to 'Podział Kategorii'.</p>
<p>Dzielona transakcja jest ogólnie typu wpłata lub wypłata.
Chociaż globalnie kategorie wewnątrz podziału powinny odzwierciedlać ogólny typ
transakcji, to jednak każda z nich może przedstawiać wypłatę lub wpłatę.
</p>
<p>Podział kategorii można łatwo zobaczyć dla transakcji, używając menu
podręcznego na istniejącej transakcji.</p>
<p>Uwaga:<br/>Ekran dla wypłaty: Wpłaty
są wyświetlone jako ujemne. <br/>Ekran dla wpłaty: Wypłaty
są wyświetlone jako ujemne.</p>
<p>Zarządzanie kategoriami</p>
<p>Możesz zarządzać kategoriami wywołując okno Narzędzia &rarr; Organizuj
kategorie.<br/> Po otwarciu tego okna, możesz dodawać nowe
kategorie i podkategorie.</p>
<p>W celu dodania nowej kategorii::</p>
<ol>
    <li>Wskaż tekst Podsumowanie wg kategorii
    na górze drzewka (góra okienka),
    <li>wprowadź nazwę nowej kategorii do ramki tekstowej,
    <li>Naciśnij przycisk Dodaj.
</ol>
<p>Nowa kategoria pojawi się na dole okna, a po ponownym otwarciu okna
kategorii zajmie miejsce wynikające z sortowania alfabetycznego.</p>
<p>Aby dodać nową podkategorię:</p>
<ol>
    <li>Wskaż kategorię do której ma należeć tworzona podkategoria
    <li>Wprowadź nazwę nowej podkategorii do ramki tekstowej
    <li>Naciśnij przycisk Dodaj.
</ol>
<p>Możesz także zmieniać nazwy poprzez wybranie kategorii/podkategorii z
listy, a następnie zmodyfikowanie jej nazwy w polu tekstowym i użycie
przycisku 'Edytuj'. W podobny sposób usuwa się kategorie/podkategorie z
listy.</p>
<p>Uwaga: Nie można usunąć kategorii, która jest w użyciu przez
jakąkolwiek istniejącą transakcję.</p>
<p>Upewnij się zatem, że żadna transakcja nie używa tej kombinacji
kategorii/podkategorii. Można to zrobić poprzez:</p>
<ul>
    <li>Edycję transakcji i zmianę związanej z nią kategorii/podkategorii.
    <li>Usunięcie transakcji używającej tej kategorii/podkategorii.
    <li>Wykorzystanie pozycji menu: Narzędzia &rarr; Przenoszenie&hellip; Kategorie,
    za pomocą której można przenieść wszystkie określone
  kategorie do innej kombinacji kategorii/podkategorii.
</ul>
<p>To pozwoli na 'uwolnienie' danej kategorii i będzie można ją usunąć.</p>
<div class="col-xs-8">
  <span class="label label-info">Porady:</span>
  <table class="table">
    <tr class="success">
      <td>
      Do szybkiego wywołania okna 'Organizuj kategorie' użyj ikony na
      pasku narzędzi
      </td>
    </tr>
    <tr class="success">
      <td>Możesz użyć klawiszy strzałek góra/dół do wyboru kategorii.</td>
    </tr>
    <tr class="success">
        <td>Nie używaj tej samej kategorii do dochodów i wydatków bo może
        to spowodować niewłasciwe liczenie bilansu.</td>
    </tr>
  </table>
</div>

<h2 id="payees">Praca z beneficjentami</h2>

<p>Beneficjentami są osoby lub instytucje, które przekazują nam pieniądze
lub którym płacimy za towary lub usługi.</p>
<p>Możesz zarządzać beneficjentami w MMEX korzystając z menu:
Narzędzia &rarr; Organizuj beneficjentów.</p>

<p>Po otwarciu okna beneficjentów możesz dodać nowego, możesz też wybrać
beneficjenta z listy i zmienić jego nazwę lub usunąć go.</p>
<p>Aby dodać nowego beneficjenta:</p>
<ol>
    <li>Wprowadź jego nazwę do ramki tekstowej
    <li>Wciśnij przycisk 'Dodaj'
</ol>
<p>YMożesz też wybrać beneficjenta z listy, a następnie użyć przycisków
'Edytuj' lub 'Usuń' i przeprowadzić żądaną akcję.</p>
<p>Uwaga: Nie można usunąć beneficjenta, który jest wykorzystywany przez
jakąkolwiek istniejącą transakcję.</p>
<p>Przed usunięciem beneficjenta, upewnij się, że żadna transakcja go nie
dotyczy. Można to zrobić przez:</p>
<ul>
    <li>Edycję transakcji i zmianę beneficjenta transakcji.
    <li>Usunięcie transakcji przypisanych do danego beneficjenta.
    <li>Wykorzystanie pozycji menu: Narzędzia &rarr; Przenoszenie&hellip; Beneficjenci,
    za pomocą której można zmienić wszystkich określonych
  beneficjentów na beneficjentów o innej nazwie.
</ul>
<p>To pozwoli na 'uwolnienie' danego
beneficjenta i będzie można go usunąć.</p>
  <div class="col-xs-8">
    <span class="label label-info">Porady:</span>
    <table class="table">
      <tr class="success">
        <td>
          Do szybkiego wywołania okna 'Organizuj beneficjentów' użyj ikony na
    pasku narzędzi.
        </td>
      </tr>
  <tr class="success">
    <td>Możesz użyć klawiszy strzałek góra/dół do wyboru beneficjentów.</td>
  </tr>
  <tr class="success">
    <td>Możesz użyć znaku * (gwiazdka) jako symbolu wieloznacznego do oznaczenia
    dowolnego ciągu znaków w filtrze.</td>
  </tr>
  <tr class="success">
    <td>Możesz użyć znaku ? (pytajnik) jako symbolu wieloznacznego do oznaczenia
    dowolnego pojedynczego znaku w filtrze.</td>
  </tr>
  </table>
</div>

<h2>Import z WebApp</h2>

<p>MMEX dysponuje lekką wersją WebApp, która może być zainstalowana na każdym serwerze
PHP, jak NAS, shared hosting lub innej instalacji lokalnej PHP.
Wszystkie potrzebne pliki można pobrać
<a href="https://sourceforge.net/projects/moneymanagerex-webapp/files/latest/download" target="_blank">
ze strony projektu</a>.</p>
<p>Aby uruchomić WebApp musisz tylko:</p>
<ul>
    <li>rozpakować plik w folderze twojego serwera web lub przesłać pliki przez FTP
    <li>zmienić nazwę htaccess.txt na .htaccess
        (w Windows możesz to zrobić w wierszu poleceń CMD używając komendy "rename")
    <li>uruchomić PDO_SQLite - jeśli to potrzebne
</ul>
<p>Wtedy po prostu uruchom swoją przeglądarkę, podaj URL folderu, dopasuj pierwsze ustawienia
oraz wprowadź prawidłowy URL oraz GUID w opcjach MMEX (sekcja import/export)</p>
<p>Teraz przy każdym uruchomieniu, MMEX połączy się z WebApp, a nowe transakcje
zostaną pobrane i zaimportowane do lokalnej bazy danych.
Wszystkie główne transakcje połączone ustawieniami, zostaną automatycznie
zsynchronizowane z WebApp. W ten sposób, wszystkie konta i beneficjenci będą
gotowe do wprowadzania nowej transakcji.</p>
<p>Aby uzyskać więcej informacji o instalacji i ustawieniach zajrzyj na
<a href="https://sourceforge.net/p/moneymanagerex-webapp/wiki/" target="_blank">
strony wiki.</a></p>

<h2 id="importQIF">Import danych z plików QIF</h2>

<p>Quicken Interchange Format (QIF) jest otwartą specyfikacją do odczytu i
zapisu danych finansowych na media (np. pliki). Plik QIF typowo ma
następującą strukturę:</p>
<pre>
!Typ:ciąg identyfikacji typu
[pojedynczy znak kodu linii]Dane dosłowne ciągu
...
^
[pojedynczy znak kodu linii]Dane dosłowne ciągu
...
^
</pre>
<p>Każdy rekord kończy się znakiem ^ (daszek).</p>
<p>Poniżej przykład transakcji QIF</p>
<pre>
!Type:Bank - nagłówek
D6/ 1/94 - data
T-1,000.00 - kwota
N1005 - numer
PBank Of Mortgage Payee - płatność
^ Koniec transakcji
</pre>

<p>QIF jest starszy niż format Open Financial Exchange (OFX). Niemożność
potwierdzenia importowanych transakcji z bieżącymi informacjami o koncie
jest jedną z głównych wad formatu QIF. Format jest zwykle stosowany
przez instytucje finansowe dla plików do pobierania informacji przez
posiadaczy kont.</p>

<p>MMEX może importować transakcje konta ze specyficznego
typu formatu QIF.
<br/><br/>Typy są następujące: (możesz ustalić typ QIF, otwierając plik w edytorze
tekstowym) <br/>!Type:Bank - transakcje na koncie bankowym
<br/>!Type:Cash - transakcje na koncie gotówkowym <br/>!Type:CCard transakcje na
koncie karty kredytowej <br/><br/>Ważna uwaga (1): Opcje formatu daty w MMEX muszą być zgodne z formatem
daty w pliku QIF, w innym przypadku, przetwarzanie daty w MMEX nie
powiedzie się, co będzie miało ten skutek, że transakcje będą miały
nieprawidłowe daty. <br/><br/>Ważna uwaga (2):
Po imporcie z pliku QIF, wszystkie transakcje będą
miały ustawiony status "Do wyjaśnienia". Możesz zmienić ten status dla
wszystkich transakcji używając komendy globalnej zmiany dostępnej w menu
podręcznym pod prawym klawiszem myszy w widoku konta.</p>

<h2>Import danych z plików CSV</h2>

<p>Aby złagodzić problem użytkowników posiadających już preformatowane pliki CSV z
transakcjami i dostosować je do stałego formatu wymaganego przez MMEX, możliwe
jest importowanie plików CSV z całkowicie dowolnym porządkiem pól.
W celu użycia takiego importu wybierz konto, które chcesz importować, a
potem wybierz pożądany porządek pól w pliku CSV przez wskazanie i
wybranie z listy możliwych pól. MMEX będzie teraz mógł importować plik
CSV używając formatu informacji wskazanego przez użytkownika. MMEX
potrafi importować dane z szerokiego zakresu formatów. Jednym z nich
jest ustalony format CSV. Format takiego pliku jest zgodny z formatem
CSV jaki MMEX eksportuje. Może to być użyteczne do przeniesienia
danych z jednego pliku .mmb do innego. W celu zapoznania się z takim
formatem pliku CSV, spróbuj wyeksportować dane konta do pliku CSV i
przeanalizować format tak utworzonego pliku.<br/><br/>
Opcje pól CSV są następujące:<br/>Data
- Data transakcji (w formacie określonym w Opcje &rarr; Format daty)<br/>
Beneficjent - Dla kogo przeznaczona jest transakcja. W przypadku
przelewu, pole wskazuje nazwę konta, z którego przelew został wykonany
lub na które został wykonany.<br/>Kwota (+/-) -
Kwota transakcji. Jeżeli jest dodatnia, uważana jest
za wpłatę, jeżeli ujemna, za wypłatę.<br/>Kategoria - Kategoria transakcji<br/>
Podkategoria - Podkategoria transakcji <br/>
Notatki - Uwagi do transakcji<br/>Numer
 - Numer transakcji<br/>Wypłata
- dodatnia kwota jest uważana za wypłatę. (Nie używane
jeśli kwota jest określona znakami (+/-))<br/>Wpłata - dodatnia
kwota jest uważana za wpłatę. (Nie używane jeśli
kwota jest określona znakami (+/-))<br/>
Don't Care - Ignoruj to pole<br/><br/>Zauważ, że transakcje z pliku
CSV mogą być zaimportowane tylko do pojedynczego konta programu MMEX.</p>

<p>Ważna uwaga (1): Opcje formatu daty w MMEX muszą być zgodne z formatem
daty w pliku CSV, w innym przypadku, przetwarzanie daty w MMEX nie
powiedzie się, co będzie miało ten skutek, że transakcje będą miały
nieprawidłowe daty.</p>

<p>Ważna uwaga (2): Po imporcie z pliku CSV, wszystkie transakcje będą
miały ustawiony status "Do wyjaśnienia". Możesz zmienić ten status dla
wszystkich transakcji używając komendy globalnej zmiany dostępnej w menu
podręcznym pod prawym klawiszem myszy w widoku konta.</p>

<h2>Porady do tworzenia plików CSV</h2>

<ul>
    <li>Po utworzeniu pliku CSV upewnij się, że zostały w nim usunięte
    przecinki z kwot wpłat i wypłat. Można to łatwo wykonać za pomocą
    programów takich jak Excel czy OpenOffice Calc oraz innych.
    <li>Alternatywnie możesz zmienić typ rozdzielacza pól pliku CSV używany
    przez MMEX. W menu Narzędzia &rarr; Opcje, w sekcji "Ogólne",
    zmienisz go w polu "Ustawienia Importu/Eksportu".
    <li>Nie ma potrzeby zawierania wartości bilansu konta w pliku CSV.
    <li>Zauważ, że transakcje z takiego pliku CSV mogą być zaimportowane
    tylko do pojedynczego konta w programie MMEX.
</ul>

<h2>Eksport do plików CSV</h2>

<p>MMEX może eksportować dane do pliku CSV. Format tego pliku odpowiada
dokładnie formatowi, który MMEX może importować. Może to być użyteczne
do przeniesienia danych z jednego pliku .mmb do innego. W celu
zapoznania się z takim formatem pliku CSV, spróbuj wyeksportować dane
konta do pliku CSV i przeanalizować format tak utworzonego pliku.<br/><br/>
Ogólny format pliku jest następujący:<br/>Data
- Data transakcji (w formacie określonym w
Opcje &rarr; Format daty)<br/>Beneficjent - Dla kogo przeznaczona jest
transakcja. W przypadku
przelewu, pole wskazuje nazwę konta, z którego przelew został wykonany
lub na które został wykonany.<br/>Typ transakcji
- To może być albo "Withdrawal" (Wypłata) albo
"Deposit" (Wpłata)<br/>Kwota - Kwota transakcji
jako wartość dodatnia<br/>Kategoria - Kategoria transakcji<br/>
SPodkategoria - Podkategoria transakcji, jeżeli jest (lub puste)<br/>
Notatki -
Uwagi do transakcji<br/>Wszystkie transakcje do konta mogą być wyeksportowane
do pojedynczego pliku CSV.</p>

<h2>Eksport do plików QIF</h2>

<p>MMEX potrafi eksportować konto do pliku w formacie QIF.</p>
<p>Ten format może być także użyty przez MMEX do
<a href="#importQIF">ponownego przeładowania konta</a>.</p>
<p>Uwaga: Chociaż 'Przelewy' będą załadowane do pojedynczego konta, nie będą one
funkcjonowały poprawnie (wymagają dwóch kont).</p>

<h2 id="recurring_transactions">Transakcje powtarzane</h2>

<p>Są to specjalne transakcje, które są ustawiane tak, aby zostały
wprowadzane w przyszłości, w dniu o określonej dacie.
Transakcje te zwykle mają miejsce cyklicznie, w regularnych odstępach czasu
i mogą być zarówno wypłatami jak i wpłatami.</p>
<p>Transakcje te:</p>
<ul>
    <li>Pojawią się na stronie głównej na 15 dni przed wymaganą datą
    wykonania – jako przypomnienie.
    <li>Mogą być ustawione do automatycznego wykonania w dniu wymaganej
    płatności.
    <li>Mogą być ustawione do automatycznego wykonania w dniu wymaganej
    płatności z możliwością zmiany kwoty lub daty przed wykonaniem.
</ul>
<p>Transakcje powtarzane dostępne są
przez wybranie węzła "Transakcje powtarzane" w drzewku
panelu nawigacyjnego lub z menu Narzędzia &rarr; Transakcje powtarzane. Spowoduje
to pojawienie się okna "Transakcje powtarzane".</p>
<p>Aby utworzyć nową transakcję, użyj przycisku Nowy:</p>
<ol>
    <li>Ustal szczegóły transakcji powtarzanej, definiując konto, którego
    będzie dotyczyła transakcja.
    <li>Ustaw przyszłą datę transakcji w polu Następne wystąpienie, jeżeli
    transakcja ma być wykonana za jakiś czas wybierz za x dni / miesięcy.
    <li>Wybierz cykl powtarzania jako "dziennie",
    "tygodniowo" itp.
    <li>Ilość powtórzeń:<br/>-
    wprowadź liczbę krotności powtarzania transakcji w zadanym cyklu.<br/>-
    brak tej liczby oznacza powtarzanie cyklu bez końca.
    <li>Dla powtórzeń: Za x dni/miesięcy<br/>-
    ustaw datę początkową aktywności.<br/>- Ustaw okres w dniach lub miesiącach
    w zależności od wyboru.<br/>- Użyj przycisku Następny
    aby dostosować datę do czasu wystąpienia.
    <br/>- Zmiany okresu aktywują przycisk Następny.
    Po wprowadzeniu transakcji działanie staje się nieaktywne.
    <li>Dla powtórzeń:
    Co x dni / miesięcy<br/>Podobnie jak dla regularnych powtórzeń
    z wyjątkiem, że okres jest ustalony tylko w dniach lub miesiącach.
    <li>Inne szczegóły transakcji są podobne do opcji okna ,
    <a href="#creating_new_transaction">tworzenia nowej transakcji</a>.
</ol>

<p>Przyszłe transakcje będą wyświetlone jako: Najbliższe transakcje
do wykonania na stronie głównej programu, na 15 dni przed data ich wykonania.</p>

  <div class="col-xs-8">
    <span class="label label-danger">Uwaga:</span>
    <table class="table">
      <tr class="warning">
        <td>Jeśli jest to konieczne - w czasie wprowadzania transakcji na konto
    (wykonania), można zmieniać kwotę, beneficjenta, kategorię, status i
    datę.</td>
      </tr>
      <tr class="warning">
        <td>Wprowadzenie transakcji na konto przed jej zaplanowaną datą
          będzie skutkowało pojawieniem się jej na koncie w postaci
    wyszarzonego rekordu, który stanie się aktywny dopiero w zadanym dniu wykonania.</td>
      </tr>
      <tr class="warning">
        <td>Aby korzystać z raportu <a href="#cashFlowReport">Przepływ pieniędzy</a> muszą
    być ustawione transakcje powtarzane (jest to podstawa do tworzenia
    tego raportu).</td>
      </tr>
    </table>
  </div>

<h2 id="assets">Aktywa (środki trwałe)</h2>

<p>MMEX umożliwia śledzenie bieżącej wartości aktywów i środków trwałych
jak: samochody, domy, grunty lub inne. Każdy środek może mieć swoją
wartość rosnącą lub spadającą o zadany procent na rok, albo też nie
zmieniać wartości w czasie. Suma wartości środków trwałych jest dodawana
do Twojej całkowitej wartości finansowej.</p>

<h2 id="transfilter">Filtr transakcji</h2>

<p>MMEX pozwala na odnalezienie transakcji, które spełniają określone
kryteria. Można to zrobić używając opcji <a href="#transaction_filtering">Filtr
transakcji</a>, na widoku konta lub wybierając w panelu nawigacji pozycję
<a href="#transaction_report">Raport transakcji.</a></p>

<p>Wynik działania filtru, w postaci listy transakcji można wydrukować lub
zachować jako plik HTML.</p>

<h2 id="reports">Raporty</h2>

<p>MMEX dysponuje wieloma rodzajami raportów. Wszystkie te raporty mogą być
także drukowane z menu: Plik &rarr; Drukuj&hellip; &rarr; Aktualny widok</p>

<p>Odpowiedni raport można wybrać z węzła 'Raporty' panelu nawigacyjnego.
Niektóre raporty mogą wymagać dodatkowych danych od użytkownika. Po
wyświetleniu można raporty drukować używając komendy Drukuj z menu.</p>

<p id="financialYearReport">Raporty roku finansowego: (stosowane w różnych krajach)</p>

<p>Są to raporty, które generalnie nie rozpoczynają się z rozpoczęciem roku
kalendarzowego i są widoczne jako inne odgałęzienia głównych raportów.
Te raporty obejmują:</p>
<ol>
    <li>Poprzedni rok finansowy.
    <li>Bieżący rok finansowy.
</ol>

<p>Domyślną datą rozpoczęcia roku finansowego jest 1 lipca.</p>

<p>Użytkownik może zmienić tę datę na jakikolwiek dzień i miesiąc roku. Tej
zmiany można dokonać przy pomocy menu Narzędzia &rarr; Opcje, a następnie po
wybraniu panelu Ogólne panel.</p>

<p id="transaction_report">Raport transakcji:</p>
<ol>
    <li>umożliwia użytkownikowi generowanie dostosowanych reportów na
    podstawie podanych kryteriów.
    <li>Inną nazwą tego raportu jest <a href="#transfilter">Filtr transakcji</a>.
</ol>

<p id="cashFlowReport">
Raport Transakcji jest zazwyczaj używany do znalezienia konkretnej transakcji
wykonanej na kontach bankowych lub terminowych. Może być także użyty do
wyświetlenia specyficznych detali wybranego konta.</p>

<p>Transakcje typu 'Przelew' mogą zakłócać ogólny bilans kont w raporcie transakcji.<br/>
Ponieważ przelew jest jednocześnie wypłatą z jednego konta i wpłatą na drugim,
raport transakcji dotyczący wielu kont traci punkt odniesienia do określenia
czy transakcja jest w rzeczywistości wpłatą czy wypłatą.<br/>
Kiedy raport transakcji jest używany dla konkretnego konta, wygeneruje raport
pasujący do szczegółów twgo konta. Punkt odniesienia dla przelewów jest wtedy
jasny, co zostanie odzwierciedlone w prawidłowym bilansie.</p>

<p>Raport przepływu pieniędzy</p>
<p>Ten raport szacuje przyszłą wielkość posiadanych środków, w oparciu o przyszłe
zobowiązania.</p>
<p>Przyszłe zobowiązania są określane na podstawie oceny
<a href="#recurring_transactions">transakcji powtarzanych</a>, które są
ustalone dla rożnych kont. Raport uwzględni kwoty przyszłych transakcji dla
różnych kont i na tej
podstawie określi prognozowaną ilość środków dostępnych w ciągu
następnych 10 lat w odstępach miesięcznych. Jest to przewidywanie
dostępnej ilości środków finansowych ba podstawie bieżących płatności.</p>

<h2>Drukowanie</h2>

<p>MMEX umożliwia wydruk wszystkich dostępnych w programie raportów.
Wydruk jest możliwy z menu Plik &rarr; Drukuj&hellip; Aktualny widok</p>

<p>Zalecenia:</p>
<ul>
    <li>Użyj ustawień strony do dopasowania formatu strony
    <li>Użyj 'Podglądu wydruku' do sprawdzenia wyglądu raportu przed jego
    wydrukowaniem.
</ul>

<h2>Opcje MMEX</h2>

<p>Można zmienić niektóre zachowania MMEX przez zmiany dokonane w oknie
dialogowym 'Opcje'. Dostęp do okna z menu Narzędzia &rarr; Opcje</p>

<h3>Panel Ogólne</h3>
<dl>
    <dt>Nazwa użytkownika (opcjonalne)
    <dd>To pole używane jest jako tytuł głównego ekranu programu
        i raportów. Pole można pozostawić puste.
    <dt>Język
    <dd>Określa język jaki używa GUI programu MMEX.
        Zmiana języka GUI na inny jest widoczna po restarcie programu.
    <dt>Waluta bazowa
    <dd>Używana do wyświetlenia sumy środków na wszystkich rachunkach. Nowo
        utworzone konta używają jej jako domyślnej, ale można też wybrać dla
        kont inne waluty.
    <dt>Format daty
    <dd>To ustawienie determinuje zarówno sposób wyświetlania daty w programie,
        jak i sposób interpretowania danych z pola daty podczas importowania
        plików QIF i CSV.
    <dt>Rok finansowy
    <dd>Ustawia początkowy dzień i miesiąc roku finansowego dla raportów 12
        miesięcznego roku finansowego.
    <dt>Kopia zapasowa
    <dd>Ustala sposób tworzenia kopii zapasowej pliku danych w czasie
        uruchamiania MMEX.
        <dl>
            <dt>Kopia danych przy otwieraniu
            <dd>tworzy datowaną (bieżącą datą) kopię pliku przed
                jego otwarciem. Ten plik nie będzie nigdy nadpisany
                podczas ponownego startu MMEX. Przechowywane są 4 ostatnie kopie,
                a starsze pliki są kasowane.
            <dt>Kopia danych przy wyjściu
            <dd>W czasie zamykania MMEX
                otwarty plik będzie kopiowany także do pliku zapasowego (tylko jeśli program
                wykryje, że dokonano zmian w bazie). Jeżeli zmiany zostaną wprowadzone
                kilkakrotnie tego samego dnia - plik kopii także zostanie nadpisany.
                Przechowywane są 4 takie kopie, a starsze pliki są kasowane.
        </dl>
</dl>

<h3>Panel Opcji wyświetlania</h3>
<dl>
    <dt>Widoczne konta
    <dd>Ta opcja decyduje o widoczności kont w panelu drzewka nawigacji zgodnie
        z ich statusem.
    <dt>Widoczne transakcje
    <dd>Opcje ustawiania jakie transakcje będą widoczne w widoku konta.
    <dt>Rozmiar czcionki raportu
    <dd>Ustawia rozmiar czcionki na głównym ekranie i w raportach.
    <dt>Wyświetlanie drzewka nawigacji (lista rozwijana)
    <dd>Ustawia typy kont, które będą automatycznie rozwijane po odświeżeniu
        drzewka nawigacji.
    <dt>Wyświetlanie głównego ekranu (lista rozwijana)
    <dd>Ustawia typy kont, które będą automatycznie rozwijane po odświeżeniu
        głównego ekranu programu.
</dl>

<h3>Panel Kolory</h3>

<p>Umożliwia dostosowanie kolorów w MMEX do swoich upodobań.</p>

<h3>Panel Import/Export</h3>

<dl>
    <dt>Rozdzielacz pól CSV
    <dd>Znak używany jako rozdzielacz pól przy interpretowaniu plików CSV. Opcja
        użyteczna do zmiany domyślnego ',' kiedy lokalna waluta używa przecinka
        do oddzielenia cyfr ułamkowych. (np. w Polsce)
    <dt>Ustawienia WebApp
    <dd>Tu należy wpisać URL oraz GUID swojej instalacji WebApp,
        aby była możliwa synchronizacja danych. Potrzebne parametry można
        znaleźć na stronie przewodnika do WebApp.
</dl>

<h3>Panel Inne</h3>

<dl>
    <dt>Ustawienia nowych transakcji
    <dd>Określa domyślne opcje okna do tworzenia nowych transakcji.
    <dt>Strona domowa Stock Quote
    <dd>Ten adres URL jest używany podczas naciśnięcia przycisku Odśwież na
        stronie Akcje i służy do odświeżenia kursów akcji.<br/>
        Ten adres URL jest także używany przez Nowy/Edycja Akcji, aby wyświetlić
        stronę web dla akcji.<br/>
        Domyślnie jest to strona finansowa Yahoo. Można użyć innej strony.
    <dt>Użyj oryginalnej daty&hellip;
    <dd>Aktywuje użycie daty oryginalnej transakcji podczas stosowania funkcji
        'wklejania' w widoku konta.
    <dt>Użyj dźwięku&hellip;
    <dd>Aktywuje odgrywanie dźwięku przy wprowadzaniu transakcji na konto.
    <dt>Włącz odświeżanie waluty&hellip;
    <dd>Aktywuje możliwość odświeżania kursów walut przez internet.
</dl>

<h2>Często zadawane pytania (FAQ)</h2>

<h3>Jak mogę wspomóc projekt?</h3>

<p>Możesz wnieść swój wkład do projektu poprzez:</p>
<ul>
    <li>Raportowanie zauważonych błędów
    <li>Tłumaczenie na Twój język
    <li>Pomoc w rozpowszechnianiu programu
    <li>Jeżeli masz umiejętności w programowaniu w C++, możesz pomóc rozwijać
    kod MMEX.
    <li>Jeżeli jesteś rzeczywiście bardzo zadowolony, bo program MMEX pomógł
    Ci zaoszczędzić wiele pieniędzy, możesz wesprzeć projekt finansowo.
</ul>

<form action="https://www.paypal.com/cgi-bin/webscr" method="post" target="_top">
<input type="hidden" name="cmd" value="_donations">
<input type="hidden" name="business" value="moneymanagerex@moneymanagerex.org">
<input type="hidden" name="lc" value="US">
<input type="hidden" name="item_name" value="MoneyManagerEx">
<input type="hidden" name="no_note" value="0">
<input type="hidden" name="currency_code" value="USD">
<input type="hidden" name="bn" value="PP-DonationsBF:btn_donateCC_LG.gif:NonHostedGuest">
<input type="image" src="../pl/btn_donateCC_LG.gif" name="submit" alt="PayPal - The safer, easier way to pay online!">
</form>

<h3>Co znaczy Ex w nazwie programu?</h3>

<p>Kiedyś stworzyłem program do zarządzania osobistymi finansami, o nazwie
Money Manager. Był napisany w .NET i był bardziej ćwiczeniem w nauce
programowania, niż poważnym programem. Jednak rozrósł się on daleko poza
pierwotny zamiar. Prace nad programem zostały zakończone i rozpoczęła
się praca nad nową wersją, która miałaby podobny interfejs użytkownika i
funkcje, ale napisaną w języku C++.</p>

<p>UZwykle Microsoft nazywa swoje kolejne wersje ulepszonych programów
dodając rozszerzenie Ex. Ja tylko podążyłem za tym modelem i dodałem
'Ex' na końcu nazwy.</p>

<h3>Czy format pliku .mmb jest formatem własnym
programu? Czy moje dane są bezpieczne?</h3>

<p><strong>Nie</strong> - Format pliku .mmb nie jest formatem własnym programu.</p>

<p>MMEX używa baz danych SQLite do zachowywania danych. To znaczy, że plik
.mmb jest normalną bazą danych SQLite. SQLite jest jednym z
najmniejszych, ogólnie dostępnych, darmowych systemów baz danych.
Dostępnych jest do niego tysiące narzędzi do otwierania i dostępu do baz
SQLite. SQLiteSpy oraz <a href="https://sqlitebrowser.org/" target="_blank">SQLite
Browser</a> są przykładami takich narzędzi.
Po otworzeniu pliku danych tymi narzędziami, możesz zrobić z danymi co
chcesz.</p>

<p><strong>Tak</strong> - Twoje dane są całkowicie bezpieczne.</p>

<p>Dane znajdują się tylko na Twoim PC, (lub na
<a href="#usbkey">pamięci USB</a> jeżeli chcesz je mieć przenośne). Dla
lepszego zabezpieczenia danych, możesz je
<a href="#encryptDatabase">zaszyfrować</a>. To doda hasło do pliku
danych, a plik będzie mógł być odczytany przez MMEX lub jakikolwiek inny
program, tylko jeśli podane zostanie poprawne hasło.</p>

<h3 id="usbkey">Czy można uruchomić MMEX z pamięci USB?</h3>

<p>Tak. MMEX jest programem przenośnym co oznacza zdolność do uruchomienia
programu bez jego instalacji. Na przykład z pamięci przenośnej USB.
Jeżeli MMEX znajdzie plik mmexini.db3 w folderze programu, zakłada, że
działa w trybie przenośnym. Można więc skopiować pliki MMEX-a na pamięć
USB oraz plik mmexini.db3 do folderu MMEX na tym urządzeniu.</p>

<p>Aby program działał w trybie przenośnym:</p>
<ul>
    <li>W Windows (zkładamy tu, że F:\ jest literą napędu pamięci USB)
        <ol>
            <li>Skopiuj cały folder C:\Program Files\MoneyManagerEx
                na F:\
            <li>Skopiuj plik %APPDATA%\MoneyManagerEx\mmexini.db3 do
                F:\MoneyManagerEx
            <li>Skopiuj Twój plik danych do jakiegokolwiek folderu na F:\
        </ol>
    <li>W Unix (zakładamy, że w /media/disk jest zamontowana pamięć USB)
        <ol>
            <li>Skompiluj MMEX ze źródeł jak zwykle
            <li>wpisz: make install prefix=/media/disk
            <li>cp ~/.mmex/mmexini.db3 /media/disk/mmex/share/mmex
        </ol>
        lub jeśli chcesz skopiować MMEX, który został już zainstalowany w /usr
        <ol>
            <li>cp /usr/bin/mmex /media/disk/mmex/bin
            <li>cp /usr/share/mmex /media/disk/mmex/share
            <li>cp /usr/share/doc/mmex /media/disk/mmex/share/doc
            <li>cp ~/.mmex/mmexini.db3 /media/disk/mmex/share/mmex
        </ol>
</ul>

<h3>Skąd mam wiedzieć, że MMEX nie próbuje podejrzeć
moich danych finansowych?</h3>

<p>Generalnie, przy programach o zamkniętym kodzie, musisz wierzyć
oświadczeniu autora jeśli chodzi o bezpieczeństwo danych. Jednakże MMEX
jest programem o otwartym kodzie ('open source'), możesz więc sprawdzić
sam prawdziwość oświadczenia autora. Nawet jeżeli sam nie jesteś
programistą C++, możesz mieć pewność, że każdy ma dostęp do kodu i w
każdej chwili może sprawdzić intencje autora programu.</p>

<p>MMEX łączy się z internetem tylko w celu przesłania anonimowych danych statystycznych
użycia programu lub kiedy szukasz uaktualnień.
Możesz też wyłączyć tę funkcję w Opcje &rarr; Sieć</p>

<p>Poniżej przykład informacji statystycznych przesyłanych przez MMEX:</p>
<table>
    <tr>
        <th>Wersja</th>
        <th>System operacyjny</th>
        <th>Język</th>
        <th>Kraj</th>
        <th>Rozdzielczość</th>
        <th>Czas startu</th>
        <th>Czas końca</th>
    </tr>
    <tr>
        <td>1.2.0.0 Portable</td>
        <td>Windows 8 (build 9200), 64-bit edition</td>
        <td>english</td>
        <td>United States</td>
        <td>1366x768</td>
        <td>2014-05-01 09:00:00</td>
        <td>2014-05-01 09:01:30</td>
    </tr>
</table>

<h3>Jak mogę drukować wyciągi z kont w MMEX?</h3>

<p>Wyciągi transakcji z kont, uwzględniające zestaw żądanych kryteriów, są
dostępne przez 'Filtr transakcji'. Użyj tego filtra do wyboru
transakcji, a następnie wydrukuj wynik używając menu
Plik &rarr; Drukuj&hellip; &rarr; Aktualny widok</p>

<p>Filtr transakcji jest dostępny w drzewku panelu nawigacyjnego:
Repory &rarr; Raporty transakcji, albo w przyciskach szybkiej nawigacji w
górnym lewym rogu interfejsu MMEX.</p>

    <footer><p><small>
        Copyright &copy; 2005-2009 Madhan Kanagavel<br>
        Copyright &copy; 2013-2019 MMEX contributors<br>
        <span id="translator">Translation: Team MMEX</span>
    </small></p></footer>
</body>
</html>
